مصداقش واضح است . مانند : « أكرم العلماء الّا زيدا » بنا بر اينكه زيد ، مشترك لفظى نباشد و در آن منطقه فقط يك زيد باشد . اين قسم از مخصّص ، محلّ بحث نمىباشد . 2 - مخصّص لفظى مجمل : مخصّصى است كه مفهوم يا مصداق آن اجمال دارد . همان گونه كه در ابتداى فصل بيان شد اين مخصّص ، محلّ بحث در اين فصل است و لذا آن را در دو محور ( اجمال در مفهوم و اجمال در مصداق ) بررسى مىكنيم . مخصّص لفظى ، با اجمال در مفهوم در اين مخصّص ، اجمال و ابهام ، وجود دارد . مثلا در « أكرم العلماء الّا الفسّاق منهم » لفظ « الفسّاق » در مخصّص ، از جهت مفهوم ، مجمل است ، زيرا مردّد بين اقلّ و اكثر مىباشد ، يعنى معلوم نيست كه « فسّاق » فقط به مرتكبين گناهان كبيره اطلاق مىشود يا اينكه به اعمّ از مرتكب كبيره و صغيره گفته مىشود ؟ و به عبارت ديگر : مخصّص در مثال مذكور ، به سبب لفظ « الفسّاق » كه از جهت سعه و ضيق و اكثريت و اقلّيت مفهوم ، اجمال دارد ، مجمل مفهومى خواهد شد . مثال ديگر : « أكرم العلماء الّا زيدا » . در اين مثال اگر زيد از أعلام مشتركه باشد ( مثلا بين زيد بن عمرو ، و زيد بن بكر مردّد باشد ) مخصّص ، اجمال مفهومى پيدا مىكند . البته فرق بين دو مثال مذكور در اين است كه در مثال اوّل ، دوران امر بين اقلّ و اكثر بود ، ولى در اين مثال ، دوران امر بين متباينين است . حال با توجّه به اينكه مخصّص ، گاهى متّصل و گاهى منفصل است ، و با در نظر گرفتن دوران امر بين اقلّ و اكثر يا بين متباينين ، چهار صورت در مورد مخصّص لفظى كه از جهت مفهوم اجمال دارد ، فرض مىشود : * صور مخصّص لفظى ، با اجمال در مفهوم براى چنين مخصّصى ، چهار صورت ذكر شده است : اوّل - مخصّص منفصل در دوران امر بين اقلّ و اكثر . « 1 »

--> ( 1 ) . عبارت « بأن كان دائرا بين الاقلّ و الاكثر و كان منفصلا ، فلا يسرى اجماله الى العام » ناظر به اين صورت است .